De meeste familieondernemers die wij spreken, houden van duidelijkheid. Niet omdat zij risico's schuwen, integendeel. Ondernemen is per definitie omgaan met onzekerheden. Markten veranderen, klanten veranderen en economische omstandigheden veranderen. Daar hoort risico bij.
Waar familiebedrijven het echter moeilijk mee hebben, is politieke onzekerheid. En niets is de laatste dagen actueler dan dit. Gaan de discussies in Den Haag nog wel over de inhoud vragen wij, en inmiddels ook de rest van Nederland, ons dagdagelijks af?
De afgelopen jaren is fiscaliteit een onderwerp geworden dat steeds vaker onderwerp is van maatschappelijk en politiek debat. Op zichzelf is daar niets mis mee. Belastingen moeten immers aansluiten bij economische en maatschappelijke ontwikkelingen. Maar voor familiebedrijven ontstaat een probleem wanneer regelingen jarenlang ter discussie staan zonder dat duidelijk is welke kant het uiteindelijk op gaat.
Dat zien we momenteel op meerdere fronten.
Box 3: onzekerheid over vermogen en investeringen
Neem box 3. Sinds het Kerstarrest van de Hoge Raad lijkt het dossier van tijdelijke oplossing naar tijdelijke oplossing te bewegen. Ondernemersfamilies die vermogen aanhouden voor toekomstige investeringen, bedrijfsopvolging of als financiële buffer weten nauwelijks waar zij op langere termijn aan toe zijn. Het verschil tussen de huidige regels, een werkelijk-rendementssysteem of een andere toekomstige variant kan substantieel zijn. Toch moeten vandaag beslissingen worden genomen over investeringen, vastgoed en vermogensstructuren die pas over tien of twintig jaar hun beslag krijgen.
Bedrijfsopvolgingsregeling: plannen voor de volgende generatie
Ook de bedrijfsopvolgingsregeling (BOR) blijft onderwerp van discussie. De regeling bestaat om te voorkomen dat een onderneming bij overdracht aan de volgende generatie gedwongen zou moeten worden verkocht om de belastingheffing te financieren. Vrijwel iedereen lijkt het belang van continuïteit van familiebedrijven te onderschrijven. Tegelijkertijd wordt de regeling met enige regelmaat ter discussie gesteld. Soms vanwege vermeende vermogensongelijkheid, soms vanwege de omvang van het fiscale voordeel.
Voor ondernemers die nadenken over opvolging is dat geen theoretische discussie. Een bedrijfsopvolging is vaak een traject van vele jaren. Opleiding van de volgende generatie, gefaseerde overdracht van aandelen, financieringsstructuren en governance worden niet in enkele maanden geregeld. Wanneer de fiscale spelregels gedurende zo'n traject voortdurend onderwerp van debat zijn, ontstaat vanzelf terughoudendheid om stappen te zetten.
Schenken onder schuldigerkenning: fiscale behandeling ter discussie
Hetzelfde geldt voor schenkingen onder schuldigerkenning. Jarenlang vormde dit een veelgebruikte manier om vermogen geleidelijk over te dragen binnen families. Inmiddels staat ook hier de fiscale behandeling, waaronder de hoogte van de rente en de voorwaarden waaronder dergelijke constructies worden geaccepteerd, ter discussie. Opnieuw geldt dat niet zozeer de uiteindelijke uitkomst het grootste probleem vormt, maar vooral de onzekerheid daarover. Want wordt het voorstel aangenomen in de Eerste Kamer?
Familiebedrijven hebben behoefte aan voorspelbaar beleid
Wat veel beleidsmakers onderschatten, is dat familiebedrijven vaak decennialang vooruitkijken. Een beursgenoteerde onderneming wordt deels gestuurd door kwartaalcijfers. Een familiebedrijf denkt eerder in generaties. Juist daarom zijn stabiele spelregels van groot belang.
Dat betekent niet dat fiscale wetgeving nooit mag veranderen. Integendeel. Veranderingen zijn soms noodzakelijk en zelfs wenselijk. Maar goede wetgeving vraagt om voorspelbaarheid, overgangsrecht en een duidelijke visie op de langere termijn.
De afgelopen jaren lijkt het politieke debat echter steeds vaker te worden gevoerd op basis van de actualiteit van het moment. Voor familiebedrijven die bezig zijn met bedrijfsopvolging, vermogensplanning en investeringen ontstaat daardoor een belasting die nergens op een aangiftebiljet staat vermeld: de belasting van de onzekerheid.
En misschien is juist die belasting voor veel familiebedrijven momenteel de zwaarste. Want uiteindelijk zal een beslissing moeten worden genomen die zoveel mogelijk in het belang is van de familie. Wij denken daarbij vanzelfsprekend graag mee. Voor meer informatie kunt u contact opnemen via familiebedrijven@rsmnl.nl of 020-635 20 00.