Het Grondwettelijk Hof heeft een belangrijk arrest gewezen dat gunstig kan zijn voor belastingplichtigen die betrokken zijn bij lopende geschillen inzake inkomstenbelastingen.
In zijn arrest van 18 juni 2026 (nr. 76/2026) oordeelde het Hof dat het nieuwe vermoeden van goede trouw bij een eerste fiscale inbreuk niet alleen van toepassing is op aanslagen gevestigd vanaf 29 juli 2025, maar ook moet worden toegepast op oudere aanslagen die nog niet definitief zijn.
Voor veel belastingplichtigen creëert dit een opportuniteit om een eerder opgelegde belastingverhoging van 10% aan te vechten en, in bepaalde gevallen, ook het daarmee samenhangende aftrekverbod te vermijden.
Wat is er gewijzigd?
Sinds de Programmawet van 18 juli 2025 worden belastingplichtigen die een eerste fiscale inbreuk begaan, geacht te goeder trouw te hebben gehandeld, tenzij de fiscale administratie het tegendeel kan bewijzen.
De praktische consequentie is duidelijk: wanneer de eerste inbreuk te goeder trouw werd begaan, mag geen belastingverhoging van 10% worden opgelegd.
Volgens de oorspronkelijke bedoeling van de wetgever was deze gunstige regeling enkel van toepassing op aanslagen die vanaf 29 juli 2025 werden ingekohierd. Het Grondwettelijk Hof heeft nu geoordeeld dat deze beperking onverenigbaar is met het beginsel dat een mildere sanctie ook moet worden toegepast op hangende zaken.
Voor wie kan dit een gunstige impact hebben?
Het arrest is bijzonder relevant voor belastingplichtigen met lopende geschillen inzake inkomstenbelastingen, bijvoorbeeld wanneer:
- een administratief bezwaar nog hangende is;
- een gerechtelijke procedure nog loopt; of
- de aanslag nog niet definitief is.
Wanneer een belastingverhoging van 10% werd opgelegd wegens een eerste inbreuk, kan het aangewezen zijn om opnieuw te beoordelen of de belastingplichtige zich kan beroepen op het wettelijk vermoeden van goede trouw.
Definitieve aanslagen die niet langer kunnen worden aangevochten, worden daarentegen in principe niet door het arrest geraakt.
Een ruimere financiële impact dan enkel de belastingverhoging
Het succesvol aanvechten van een belastingverhoging van 10% kan gevolgen hebben die verder reiken dan de sanctie zelf.
Onder de Belgische vennootschapsbelasting kan een effectief toegepaste belastingverhoging van minstens 10% immers leiden tot het fiscale aftrekverbod.
Wanneer de belastingverhoging van 10% met succes wordt vernietigd, kan bijgevolg ook het daarmee samenhangende aftrekverbod wegvallen, wat kan resulteren in een aanzienlijk lagere totale belastingdruk.
Hoe zit het met aanslagen van ambtswege?
Voor aanslagen van ambtswege is het arrest minder gunstig.
Het Grondwettelijk Hof bevestigde dat het wettelijk vermoeden van goede trouw niet van toepassing is wanneer de fiscale administratie daadwerkelijk een aanslag van ambtswege heeft gevestigd (artikel 351 WIB 1992). Volgens het Hof is dit onderscheid objectief verantwoord en dus niet discriminerend.
Dit betekent echter niet dat belastingplichtigen zonder verweer staan. Zij kunnen nog steeds aantonen dat zij te goeder trouw hebben gehandeld. Daarnaast kunnen er argumenten bestaan om de sanctie aan te vechten op basis van de algemene beginselen van behoorlijk bestuur, waaronder het evenredigheidsbeginsel en de motiveringsplicht.
Recente Belgische rechtspraak illustreert deze evoluerende benadering. In een vonnis van 1 april 2026 aanvaardde de Rechtbank van Eerste Aanleg Antwerpen dat, hoewel de belastingverhoging van 10% zelf behouden kon blijven, het aftrekverbod toch buiten toepassing kon worden gelaten omdat de toepassing ervan in de concrete omstandigheden van de zaak onevenredig was.
Praktische aanbevelingen
Belastingplichtigen doen er goed aan hun situatie opnieuw te beoordelen wanneer:
- een belastingverhoging van 10% in de inkomstenbelastingen werd opgelegd wegens een eerste inbreuk;
- het geschil nog hangende is bij de fiscale administratie of de rechtbanken;
- de belastingverhoging aanleiding heeft gegeven tot een fiscaal aftrekverbod; of
- een aanslag van ambtswege mogelijk kan worden aangevochten op basis van het evenredigheidsbeginsel of een ontoereikende motivering.
Gelet op de mogelijk aanzienlijke financiële gevolgen kan een herbeoordeling van lopende dossiers bijzonder aangewezen zijn.
Hoe kan RSM je helpen?
RSM kan je bijstaan bij de beoordeling of jouw dossier baat kan hebben bij dit belangrijke arrest, onder meer door:
- lopende administratieve en gerechtelijke fiscale geschillen te analyseren;
- te beoordelen of een beroep kan worden gedaan op het vermoeden van goede trouw;
- de mogelijkheden te evalueren om de belastingverhoging van 10% en het daaruit voortvloeiende aftrekverbod aan te vechten;
- advies te verlenen over argumenten gebaseerd op het evenredigheidsbeginsel en de algemene beginselen van behoorlijk bestuur in dossiers met een aanslag van ambtswege; en
- bijstand te verlenen bij bezwaarprocedures.
Wens je meer informatie of heb je nood aan fiscale bijstand? Neem gerust contact op met het Tax team van RSM Belgium via tax@rsmbelgium.be.