Herroepen schenking geeft geen recht op opnieuw benutten vrijstelling

Een eerdere schenking herroepen om alsnog volledig gebruik te maken van een verhoogde schenkingsvrijstelling? In deze zaak probeerde de schenker dat door een schenking uit 2009 te herroepen. Volgens Hof ’s-Hertogenbosch werkt dat niet zomaar. De herroeping had geen terugwerkende kracht, zodat de eerder gebruikte vrijstelling bleef meetellen.

Ook het goedkeurend beleid bood geen uitkomst: volgens het hof hadden fiscale motieven bij de herroeping de overhand.

Wat speelde er?

In 2009 schonk een vader € 22.760 aan zijn dochter. De schenking was herroepelijk. Voor het volledige bedrag werd gebruikgemaakt van de toenmalige eenmalig verhoogde schenkingsvrijstelling.

In 2017 besloten vader en dochter de schenking te herroepen om gebruik te kunnen maken van de toenmalige, per 1 oktober 2013 verhoogde, eigenwoningvrijstelling van € 100.000. Het eerder geschonken bedrag werd omgezet in een lening, die vader enkele dagen later kwijtschold. Daarnaast schonk hij zijn dochter € 80.000. De dochter ontving daardoor in 2017 in totaal € 102.760. Hiervoor deed zij een beroep op de toenmalige eigenwoningvrijstelling van € 100.000.

Omdat de dochter in 2009 al een verhoogde vrijstelling had gebruikt, was de inspecteur van mening dat zij in 2017 niet opnieuw de volledige vrijstelling kon benutten. Op grond van een overgangsregeling had zij nog recht op een aanvullende vrijstelling van € 27.650. Daarnaast paste de inspecteur de reguliere ouder-kindvrijstelling van € 5.320 toe.

Over het resterende bedrag moest de dochter schenkbelasting betalen.

Wat zegt het hof?

Volgens het hof geldt het recht om een schenking te herroepen als een ontbindende voorwaarde. De schenking blijft dan geldig totdat de schenker gebruikmaakt van het herroepingsrecht.

Een herroeping werkt niet terug naar het moment waarop de schenking is gedaan. De schenking uit 2009 werd daarom pas vanaf het moment van herroeping ontbonden. De fiscale gevolgen die vóór de herroeping waren ingetreden, waaronder het gebruik van de verhoogde vrijstelling, bleven in stand. Het hof oordeelde daarom dat de inspecteur de eigenwoningvrijstelling in 2017 terecht had beperkt.

Goedkeurend beleid kan soms toch ruimte bieden om na een herroeping opnieuw een verhoogde vrijstelling te gebruiken, bijvoorbeeld bij het niet doorgaan van de koop van de woning. Daarvoor mogen fiscale redenen echter niet de overhand hebben.

De vader stelde dat hij zijn dochter wilde helpen bij de aankoop van een woning en zijn kinderen gelijk wilde behandelen. Volgens het hof had hij zijn dochter echter ook zonder herroeping aanvullend kunnen ondersteunen. De herroeping was daarvoor niet nodig. Daarom vond het hof dat fiscale motieven de overhand hadden. Dat de dochter mogelijk niet van die motieven op de hoogte was, maakte geen verschil.

Een herroeping kan ook duurder uitpakken

De uitspraak gaat over een schenking uit 2017. De toenmalige eigenwoningvrijstelling van maximaal € 100.000 – ook wel de jubelton genoemd – is inmiddels afgeschaft. Toch blijft de uitspraak relevant. Een schenking herroepen betekent namelijk niet automatisch dat ook de eerdere fiscale gevolgen verdwijnen.

In deze zaak pakte de herroeping zelfs nadelig uit. De vader had de schenking uit 2009 ook in stand kunnen laten en zijn dochter in 2017 nog € 80.000 kunnen schenken. De dochter had dan niet alsnog de volledige eigenwoningvrijstelling kunnen gebruiken. Wel was voorkomen dat de kwijtschelding van € 22.760 in 2017 als een nieuwe schenking werd belast.

Een vergelijking van de uitkomsten:

Overweegt u een schenking te herroepen? Laat dan vooraf beoordelen wat de juridische en fiscale gevolgen zijn. Naast de schenkbelasting kunnen daarbij ook andere heffingen relevant zijn (bijv. overdrachtsbelasting, inkomstenbelasting en erfbelasting). Leg niet-fiscale redenen voor de herroeping vast. Houd er ook rekening mee dat de afwikkeling van een herroeping – bijvoorbeeld door een ontstane schuld kwijt te schelden – zelf als een nieuwe schenking kan worden belast.

Vanzelfsprekend houdt RSM de ontwikkelingen in de gaten. Neem voor vragen over dit onderwerp gerust contact op uw RSM-adviseur.