Financial crime: de opmars van het onzichtbare risico

Financial crime wordt vaak geassocieerd met grote internationale schandalen. Maar de realiteit is dichterbij, complexer en sneller in beweging dan veel organisaties denken. Nieuwe technologie, internationale structuren en toenemende regelgeving zorgen ervoor dat risico’s zich anders manifesteren dan voorheen. Wat vraagt dat van bestuurders, finance professionals en toezichthouders?

Een vakgebied in beweging

Volgens Mantelaers ligt de uitdaging niet alleen in het signaleren van risico’s, maar vooral in het begrijpen ervan. Financial crime speelt zich zelden op één plek af. Het beweegt zich door processen, systemen en organisaties heen. “Het zit niet in één transactie of één dossier,” legt hij uit. “Het zit in patronen. In verbanden die je alleen ziet als je over afdelingen, systemen en zelfs landen heen kijkt.” 

Digitalisering speelt daarin een grote rol. Data groeit exponentieel en patronen worden minder zichtbaar voor het menselijk oog. “Vroeger kon je een administratie nog ‘lezen’,” zegt Mantelaers. “Nu is die simpelweg te groot en te complex. Als je geen technologie inzet, ga je het niet zien.” 

Waarom traditionele controles tekortschieten 

Veel organisaties vertrouwen nog op traditionele controles, steekproeven en periodieke audits. Die aanpak sluit steeds minder aan op de werkelijkheid. Fraude en witwassen vinden plaats in real-time, vaak verspreid over meerdere systemen en landen. “Met een steekproef van twintig facturen ga je dit niet meer vinden,” zegt Mantelaers scherp. “Dan heb je de boot al gemist.” 

Volgens hem verschuift de rol van controle daarom fundamenteel. “We gaan naar continuous monitoring. Continu kijken, continu analyseren. Alleen dan kun je afwijkingen zien op het moment dat ze ontstaan.” Technologie speelt daarin een sleutelrol, maar is geen doel op zich. “Het gaat niet alleen om data,” zegt hij. “Het gaat erom dat je snapt wat je ziet.”

De kracht van multidisciplinair kijken 

Een belangrijk inzicht uit de praktijk: financial crime is geen puur financieel vraagstuk. Het raakt aan gedrag, IT, juridische structuren en governance. “Een accountant alleen gaat dit nooit oplossen,” stelt Mantelaers. “Net zo min als een jurist of een dataspecialist dat alleen kan.” 

De nieuwe leergang Financial Crime Professional aan de Erasmus Universiteit Rotterdam speelt hier bewust op in. De opleiding brengt professionals uit verschillende disciplines samen: van accountants en bankiers tot juristen en opsporingsdiensten. “Wat daar gebeurt, is dat mensen elkaars taal leren spreken,” zegt hij. “En juist daar ontstaan de inzichten die je in je eigen werk direct kunt toepassen.”

Een uitnodiging om anders te kijken 

Financial crime raakt direct aan vertrouwen, reputatie en continuïteit. Voor bestuurders, CFO’s en toezichthouders betekent dit dat het onderwerp niet langer reactief benaderd kan worden. “Het moet op de agenda staan voordat er iets misgaat,” zegt Mantelaers. “Niet pas daarna.” Dat vraagt in de praktijk om andere keuzes. Niet alleen strengere controles, maar vooral: 

• continu inzicht in data en afwijkingen
• het actief bespreken van frauderisico’s in boardrooms en RvC’s
• samenwerking tussen finance, IT, compliance en operations
• en het durven stellen van de vraag: waar kan het hier misgaan, ook als alles op papier klopt? 

Wie wil begrijpen hoe financial crime zich vandaag ontwikkelt, moet verder kijken dan traditionele modellen. De Financial Crime Experience op 25 juni 2026 biedt daarvoor een toegankelijk startpunt. Niet als losse kennismaking, maar als eerste stap naar een bredere manier van kijken. “Uiteindelijk gaat het niet om wat je ziet,” zegt Mantelaers. “Maar om wat je nog niet ziet én wel zou moeten begrijpen.”