Netherlands
Talen

Talen

Bedrijfsoverdracht in het familiebedrijf – neem de (niet)opvolgers tijdig in dienst

Een van de kenmerken van een familiebedrijf is dat de onderneming op den duur wordt voortgezet door de volgende generatie. Dit is niet altijd een gemakkelijke stap. Vele vragen spelen een rol. Wanneer is de tijd er rijp voor om het stokje over te dragen? Op welke manier vindt de overdracht plaats, door middel van verkoop, schenking of vererving? Aan wie wordt overgedragen? Alleen aan de kinderen die daadwerkelijk de onderneming voortzetten, of ook aan kinderen die niet bij de onderneming zijn betrokken? Een heleboel vragen waar geen eenduidig antwoord op te geven is. Het hangt volledig af van uw wensen, de wensen van de volgende generatie en van eventuele afspraken die binnen de familie en het familiebedrijf zijn gemaakt, bijvoorbeeld in een familiestatuut.

Het is van groot belang tijdig over de opvolging en de overdracht naar de volgende generatie na te denken en hier de nodige stappen in te zetten. Dit geeft in de eerste plaats duidelijkheid voor de beoogde opvolgers en de andere familieleden die het bedrijf niet over zullen nemen. Maar het kan ook de nodige spanningen voorkomen en bijdragen aan een soepeler overdrachtsproces. In de tweede plaats zorgt het tijdig voorbereiden van de bedrijfsoverdracht dat optimaal van fiscale faciliteiten gebruik gemaakt kan worden, bijvoorbeeld door de volgende generatie tijdig in dienst te nemen.

Dienstbetrekkingseis bij voordelig schenken aandelen

Dit artikel is niet bedoeld om uitgebreid in te gaan op de fiscale gevolgen die een rol spelen bij bedrijfsoverdracht. Wel gaan we kort in op de doorschuifregeling die kan worden toegepast bij schenking van de aandelen in het (familie)bedrijf.

Wanneer de aandeelhouder zijn in privé gehouden aanmerkelijkbelangaandelen overdraagt aan de volgende generatie leidt dat in beginsel tot een belaste vervreemding voor de inkomstenbelasting (box 2). Op dit moment is er 25% inkomstenbelasting verschuldigd over de waarde in het economisch verkeer van aandelen verminderd met de verkrijgingsprijs van de aandelen. Dit tarief zal de komende jaren stijgen tot 26,9%.

Wanneer de privé gehouden aandelen in de onderneming worden geschonken kan er onder voorwaarden worden gekozen voor toepassing van een doorschuifregeling. Er hoeft dan niet te worden afgerekend door de overdrager, maar de latente belastingclaim schuift door naar de overnemer van de aandelen. Vanuit liquiditeitsoogpunt een zeer aantrekkelijke regeling.

Een van de vereisten voor toepassing van deze doorschuifregeling bij schenking is dat de verkrijger ten minste 36 maanden voorafgaand aan de schenking in dienstbetrekking is de onderneming die wordt overgedragen. De wet stelt geen eisen aan de aard en de omvang van de werkzaamheden. Bij wijze van spreken zou een aantal uur in de week koffie rondbrengen voldoende zijn. Om de bedrijfsoverdracht zo soepel mogelijk te laten verlopen is het uiteraard van groot belang dat de opvolger voorafgaand aan de bedrijfsoverdracht al voldoende relevante ervaring opdoet binnen het bedrijf. Overigens is het voor toepassing van de doorschuifregeling ook toegestaan dat de verkrijger van de aandelen via een managementvennootschap werkzaamheden verricht voor de over te nemen onderneming.

Traineeship - ook voor de opvolgers die niet in het familiebedrijf blijven werken

Wanneer het over bedrijfsopvolging gaat binnen het familiebedrijf is het niet meer dan logisch dat degenen die de onderneming daadwerkelijk voort gaan zetten tijdig in het bedrijf in dienst komen, om zo de fijne kneepjes van het vak te leren. De hierboven genoemde driejaarstermijn is dan vaak geen belemmering, maar houd er wel rekening mee in de planning rondom de bedrijfsoverdracht.

Het is echter binnen familiebedrijven niet ongebruikelijk dat aandelen overgaan op de gehele volgende generatie, ongeacht of men daadwerkelijk is het bedrijf werkzaam is. In dat geval kunt u overwegen om degenen die niet de daadwerkelijke bedrijfsovernemers zijn, maar wel aandeelhouder zullen worden (hierna te noemen de ‘opvolgers-aandeelhouders’) voor een periode van ten minste drie jaar voor een beperkt aantal uren in de week in dienst te nemen, bijvoorbeeld in de vorm van een traineeship.

De voordelen zijn veel groter dan enkel het liquiditeitsvoordeel dat wordt behaald door het doorschuiven van de aanmerkelijk belangclaim. De opvolgers-aandeelhouders krijgen door het traineeship een veel beter beeld van het bedrijf, waardoor zij naar verwachting in de toekomst meer betrokken aandeelhouders worden. Door de opgedane ervaring zullen zij waarschijnlijk beter begrijpen dat bijvoorbeeld herinvestering van winsten noodzakelijk is en daardoor minder gericht zijn op het uitkeren van dividenden. Dit zou de toekomstige verhouding tussen de opvolgers-aandeelhouders en de daadwerkelijke voortzetters van het familiebedrijf kunnen verbeteren.

De doorschuifregeling binnen het aanmerkelijk belang kent geen termijn waarbinnen men werkzaam moet blijven na de schenking van de aandelen. Na de aandelenoverdracht zou de dienstbetrekking kunnen stoppen, indien is gebleken dat deze opvolger-aandeelhouder geen functie in het familiebedrijf zal vervullen. Het is overigens wel noodzakelijk dat het aandelenbezit gecontinueerd blijft en de onderneming wordt voortgezet, voor toepassing van de faciliteiten onder de schenkbelasting.

We begrijpen dat er in de praktijk de nodige haken en ogen zitten aan het faciliteren en aangaan van een dergelijke dienstbetrekking die drie jaar moet voortduren. Men maakt immers niet voor niets de keuze om niet in het familiebedrijf werkzaam te willen zijn; de niet voortzetters hebben vaak een andere baan en daar dan drie jaar lang een traineeship naast doen voor een baan die je niet wilt, klinkt niet heel aantrekkelijk.

Naar onze mening kunnen de voordelen echter zeker opwegen tegen de nadelen. Neem de mogelijkheden in elk geval mee in het plannen van de bedrijfsoverdracht. Heeft u hier vragen over, neemt u dan contact op met een van de adviseurs van RSM.

Deze column is geschreven door RSM collega Judy Hilberdink, belastingadviseur in Utrecht.